همه‌ی ما باید هر روز ۸ لیوان آب بنوشیم. به نظر می‌رسد این قانون قدیمی ۸ از یک توصیه‌ی گمراه‌کننده سازمان غذا و تغذیه در سال ۱۹۴۵ نشات گرفته و در دهه‌های بعد به نکته‌ای مفید تبدیل شده است.

در مجله تخفیفان با ما همراه باشید و برای اطلاع از آخرین تخفیف‌های سلامتی و پزشکی به سایت اصلی تخفیفان مراجعه کنید.

اما توصیه‌ی نوشیدن بیش از ۱.۵ لیتر آب با توصیه‌ی جدید سازمان غذا و تغذیه در سال ۲۰۰۴ عوض شده زیرا متوجه شدیم میزان آبی که روزانه می‌نوشیم باید با توجه به نیاز ما باشد یعنی اجازه دهیم احساس تشنگی، ما را راهنمایی کند. در واقع با توجه به ارتباط میزان آب دریافتی ما از نوشیدنی‌ها، میوه و سبزیجات حاوی آب و مکانیسم فوق‌العاده پیچیده‌ی بدن برای تنظیم میزان آب، حفظ آب برای بسیاری از بزرگسالان سالم امری بسیار ساده است. در شرایط خاصی (نظیر مریض شدن، سخت کار کردن یا در گرمای زیاد بودن) ممکن است بدن ما آب زیادی از دست دهد و حفظ آب در بدن سخت باشد؛ اما این اتفاق دقیقا به چه معنا است؟

هنگامی که بدن دچار بی‌آبی می‌شود چه اتفاقی می‌افتد؟

بدن و سلول‌های بدن ما

بی‌شک آب برای بدن بسیار حائز اهمیت است. آب دو سوم وزن بدن را در برمی‌گیرد و برای بسیاری از اعمال همچون گوارش، جریان خون و تنظیم دمای بدن و همچنین برای سلامت سلول‌ها مهم است. خوشبختانه این واقعیت که ما روزانه حدود چهار تا نه فنجان آب را از طرق تنفس، عرق کردن، ادرار و مدفوع از دست می‌دهیم برای بسیاری از افراز بزرگسال و سالم مشکلی ایجاد نمی‌کند زیرا سیستم‌های تنظیم آب بدن بسیار حساس هستند. براساس گفته‌های دکتر داگ کاسا، شواهد نشان می‌دهند بدن هنگامی که یک تا دو درصد مقدار کلی آب خود را از دست می‌دهد این بی‌آبی را از طریق حس تشنگی و تمایل برای نوشیدن، جبران می‌کند. تمایل برای نوشیدن به موقع ایجاد می‌شود زیرا مغز، کلیه‌ها، غده‌ها و هورمون‌های مختلف برای تنظیم میزان آب از دست داده و میزان آب دریافتی به درستی عمل می‌کنند.

همه‌ی این اعمال با هیپوتالاموس شروع می‌شود این غده مسئول تنظیم دمای بدن و تحریک فرآیندهایی است که مایعات را در بدن متعادل می‌کنند. هنگامی که هیپوتالاموس مقدار کم آب را در خون تشخیص می‌دهد، آزاد کردن هورمون ضد ادرار را اعلام می‌کند و این هورمون باعث می‌شود کلیه آب کم‌تری را ار خون خارج کنند. نتیجه‌ی آن، ادرار کم‌تر، غلیظ‌تر و تیره‌تر است. همچنین در این وضعیت مغز فرمان تشنگی را به ما می‌دهد و در این هنگام ما آب و نوشیدنی‌های دیگر مصرف می‌کنیم تا زمانی که سطح آب بدن به حالت طبیعی برگردد. از سوی دیگر هنگامی که تب می‌کنیم، یا سخت مشغول کار هستیم یا در محیط گرمی هستیم، بدن برای کاهش دما عرق می‌کند: وقتی عرق از روی پوست بخار می‌شود کمی از گرما را با خود می‌برد و به کم شدن دمای بدن کمک می‌کند.

اما اگرچه ما از طریق تنفس، ادرار و عرق آب از دست می‌دهیم، اما بدن ما با تحریک تشنگی و کم کردن میزان ادرار، مقدار آب بدن را تنظیم می‌کند. تنها هنگامی که بیش از آب دریافتی، بدن آب از دست می‌دهد برای مثال زمانی که اسهال داریم یا بیش از حد عرق می‌کنیم ممکن است دچار کم‌آبی شویم.

Camelbak_H2Know_B

هنگام کم‌آبی چه احساسی داریم: خستگی، گرما، تشنگی

هنگامی که بدن ما دچار کم‌آبی می‌شود علائم مختلفی مانند دهان خشک، سردرد، سرگیجه، خستگی، بی‌حالی، پوست سرد و ناتوانی در ادرار کردن (زیرا کلیه‌ها امکان دفع مایعات کم‌تری را دارند) را ممکن است تجربه کنیم. آب برای تنظیم حجم خون لازم است و آن نیز به نوبه‌ی خود فشار خون و ضربان قلب را تحت‌تاثیر قرار می‌دهد. در هنگام کم‌آبی حجم خون و همچنین فشار خون کم می‌شود و این عوامل باعث بالا رفتن ضربان قلب می‌شود. برای مثال کم‌آبی باعث سردرد یا میگرن می‌شود. اگرچه ارتباط بین میزان آب و سردرد هنوز در حال بررسی و تحقیق است اما یک نظریه این است که طی کم‌آبی هنگامی که بدن تلاش می‌کند سطح مایع بدن را حفظ کند رگ‌های خونی تنگ می‌شوند تامین خون و اکسیژن به مغز کاهش می‌یابد و منجر به سردرد می‌شود. اساسا هنگامی که سلول‌های بدن ما آب مورد نیاز برای عملکرد مناسب را ندارند همه‌ی سیستم‌های بدن باید به سختی کار کنند در نتیجه احساس خستگی و بی‌حوصلی خواهیم کرد.

کم‌آبی از نظر روانی و شناختی نیز ما را تحت‌تاثیر قرار می‌دهد. مطالعات نشان می‌دهند حتی کم‌آبی خفیف نیز بر تمرکز، حافظه و خلق‌وخو تاثیر می‌گذارد.

نکات پایانی

 میزان آب مورد نیاز بدن در افراد مختلف، متفاوت است و به آنچه می‌خوریم و می‌آشامیم، آب و هوا و سطح فعالیت ما بستگی دارد. افراد بزرگسال و سالم می‌توانند برای تنظیم آب بدن به مکانیسم تشنگی خود متکی باشند و اگر میوه، سبزیجات و مایعات استفاده می‌کنید احتمالا آب مورد نیاز بدنتان را دریافت می‌کنید.

اما در برخی شرایط باید به میزان آب بدن توجه بیش‌تری کرد: هنگامی که هیجان‌زده یا برای مدت طولانی در محیط گرم هستیم یا هنگامی که تب، اسهال یا استفراغ داریم. در واقع بدن ما برای حفظ تعادل آب بسیار محتاط است و وقتی به شدت عرق می کنیم و نمک و الکترولیت از دست می‌دهیم اشتیاق زیادی برای نوشیدن مایعاتی داریم که هم تشنگی را رفع کرده و هم حاوی سدیم هستند. کاسا توصیه می‌کند در طی ورزش طولانی، مایعاتی بنوشید که حاوی کربوهیدرات و الکترولیت هستند (مانند نوشیدنی‌های ورزشی یا آب نارگیل) که باعث شوند حتی وقتی خیلی عرق می‌کنید نیز آب بدنتان متعادل باقی بماند.

همچنین نوشیدنی‌های ورزشی مانع نوشیدن آب بیش‌ از اندازه می‌شوند و به این طریق به حفظ الکترولیت‌های باارزش در بدن کمک می‌کنند. هنگامی که بیش از نیاز بدن آب می‌نوشیم کلیه‌ها آب زیادی دفع می‌کنند و ما نمی‌توانیم سطح آب بدن را متعادل نگه داریم در نتیجه سدیم در خون رقیق می‌شود و علائمی مانند خستگی، سردرد، گیجی، استفراغ و حالت تهوع ممکن است مشاهده کنیم.

منبع: Greatist

کانال تلگرام تخفیفان